خانه / آموزش / عوامل ایجاد پوکی شدن استخوان‌ و درمان آن

عوامل ایجاد پوکی شدن استخوان‌ و درمان آن

چکیده:
 از جمله بیماری‌های خاموش و پنهان در افراد، پوکی استخوان بوده که باعث ضعیف شدن استخوان ها شده و خطر شکستگی استخوان ها را افزایش می دهد. زمانی که شما دچار پوکی استخوان هستید، با افتادن های عادی و یا ضربه های معمولی و یا در مراحل شدید حتی با یک سرفه ممکن است استخوان های شما بشکند.

پوکی استخوان یا کاهش تراکم استخوان ها ، می تواند منجر به شکستگی های دردناک شود. عوامل خطر پوکی استخوان شامل پیری ، جنسیت ، وزن کم بدن ، کاهش هورمون های جنسی یا یائسگی ، سیگار کشیدن و برخی داروها هستند. پیشگیری و درمان شامل استفاده از داروهای حاوی کلسیم و ویتامین D ، ورزش و تغذیه مناسب است. بطور معمول شکستگی‌های مربوط به پوکی استخوان ، در لگن، مچ دست و ستون فقرات رخ می دهد.

 پوکی استخوان اغلب تا زمان شکستگی استخوانی علامتی ندارد

اهمیت پوکی استخوان در آن است که اغلب تا زمان شکستگی استخوانی علامتی ندارد. ستون فقرات، استخوان ران، لگن، مچ دست و انتهای ساعد به ترتیب شایع‌ترین محل‌هایی هستند که در اثر پوکی استخوان دچار شکستگی می‌شوند. بسیاری از شکستگی‌های ستون فقرات تنها با درد شدید پشت همراه هستند و علامت دیگری ندارند. انحراف ستون مهره‌ها در اثر جوش خوردن خودبخودی آنها می‌تواند از علایم این بیماری باشد.

استخوان بافتی زنده در بدن بوده که دائما جذب و جایگزین می شود. پوکی استخوان زمانی رخ می دهد که تولید استخوان های جدید با مرگ استخوان های قدیمی برابر نمی باشد. پوکی استخوان در زنان و مردان و همه نژادهای مختلف انسان ها را رخ میدهد با این حال افراد سفید پوست و زنان آسیایی (بخصوص زنان بعد از سن یائسگی) در خطر بیشتری برای ابتلا به این بیماری می باشند.

دلایل ایجاد پوکی استخوان و کسانی که بیشتر در معرض خطر هستند

پوکی استخوان زمانی رخ می دهد که تولید استخوان های جدید با مرگ استخوان های قدیمی برابر نمی باشد، در این حالت تراکم استخوان شما کاهش یافته و شما دچار پوکی استخوان می شوید. عواملی که در ابتلا به این بیماری نقش ایفا می کنند، شامل پنج دسته خطرات و عوامل تغییر ناپذیر، سطح هورمونی، عوامل تغذیه ای، مصرف داروهای استروئیدی و سایر دارو ها و سبک زندگی می شوند.

خطر پوکی استخوان در افرادی که مشکلات پزشکی خاصی دارند بیشتر است ، از جمله:

  • بیماری سلیاک
  • بیماری التهابی روده
  • بیماری کلیه یا کبد
  • سرطان
  • لوپوس
  • مولتیپل میلوما
  • روماتیسم مفصلی

خطرات و عوامل تغییر ناپذیر و پوکی استخوان

۱- جنسیت:

زنان بیشتر از مردان در خطر ابتلا به این بیماری هستند.

۲-  سن:

افراد مسن بیشتر از دیگران در خطر این بیماری می باشند.

۳-  نژاد:

افراد سفیدپوست و همچنین آسیایی ها در خطر بیشتری قرار دارند.

۴- سابقه خانوادگی:

ابتلا پدر و مادر و خواهر و بردار به پوکی استخوان خطر ابتلای شما را نیز افازیش می دهد.

۵-  جثه:

افرادی که جثه کوچکی دارند در خطر بیشتری برای ابتلا به بیماری قرار دارند، چراکه ممکن است ساخت استخوان در این افراد کم تر باشد.

پوکی استخوان سالخوردگی عموما پس از ۷۰ سالگی بوجود می آید.

انواع پوکی استخوان شامل موارد زیر است:

♠ پوکی استخوان نوع ۱ ( پوکی استخوان بعد از یائسگی):

این نوع پوکی استخوان عموما در بین زنان و پس از یائسگی  در زمانی که میزان استروژن بدن به شدت کاهش پیدا می کند، بوجود می آید. در این وضعیت استخوان مواد خود را از دست می دهد.

♠ پوکی استخوان نوع ۲ ( پوکی استخوان سالخوردگی):

عموما پس از ۷۰ سالگی بوجود می آید و در زنان دو برابر مردان اتفاق می افتد. پوکی استخوان نوع ۲ شامل نازک شدن استخوان ترابکولار ( استخوان اسفنجی شکل داخل استخوان سخت کوریتکال) و استخوان سخت کورتیکال سفت می شود. عموما این فرآیند منجر به شکستگی استخوان های مهره و کفل می شود.

معمول ترین شکستگی استخوان در پوکی استخوان شکستن استخوان ستون فقرات است

علایم پوکی استخوان

پوکی استخوان معمولا در مراحل اولیه علامت خاصی ندارد و علایم آن کم کم یعد از اینکه بیماری پیشرفت کرد خود را نشان می دهند، بعضی از علایم شایع شامل:

  •  درد مفاصل
  •  مشکل در ایستادن
  •  مشکل در راست نشستن
  •  کوتاه شدن قد در گذر زمان
  •  آسان شکستگن استخوان با ضربات کم شدت

هرچند پوکی استخوان بخودی خود دردناک نبوده، اما شکستن استخوان در اثر پوکی استخوان دردناک می باشد، معمول ترین شکستگی استخوان در این بیماری شکستن استخوان های ستون فقرات می باشد.

پوکی استخوان در زنان

زنان نسبت به مردان بیشتر به پوکی استخوان دچار می شوند، زیرا تغییرات هورمونی که در یائسگی بوجود می آید مستقیما بر تراکم استخوان تاثیرگذار است. هورمون زنانه استروژن برای استخوان های سالم بسیار ضروری است.

پس از یائسگی (وقتی دوره قاعدگی متوقف می شود)، سطح استروژن کاهش پیدا میکند. این مساله منجر به کاهش سریع تراکم استخوان می شود. زنان در صورت داشتن موارد زیر بیشتر در معرض ابتلا به پوکی استخوان قرار دارند:

  •  یائسگی زودتر از موعد ( قبل از ۴۵ سالگی)
  •  عمل برداشتن رحم قبل از ۴۵ سالگی، مخصوصا وقتی تخمدان ها نیز برداشته شوند.
  •  نداشتن قاعدگی برای بیش از شش ماه در نتیجه ورزش بیش از حد یا غذا خوردن بیش از حد
  •  همچنین احتمال پوکی استخوان در مردانی که سطح تستسترون کمی دارند بیشتر است

پوکی استخوان در مردان

در اغلب موارد، علت پوکی استخوان در مردان ناشناخته است. با این حال، بین هورمون مردانه تستسترون (تستوسترون) که به سالم نگه داشته شدن استخوان ها کمک می کند و پوکی استخوان رابطه وجود دارد.

مردان در دوران پیری نیز تستسترون تولید می کنند، اما احتمال پوکی استخوان در مردانی که سطح تستسترون کمی دارند بیشتر است. در بیش از نیمی از مردان، علت دقیق سطوح تستسترون کم مشخص نیست،

علت های مشخص آن شامل موارد زیر می شود:

  •  مصرف بعضی از داروها
  •  مصرف زیاد مواد الکلی
  • کم کاری غدد جنسی (بیماری که باعث می شود سطح تستسترون بدن به شکل غیرعادی کاهش پیدا کند)

بیماری های هورمونی که باعث پوکی استخوان می شوند از قرار زیر هستند:

  •  پرکاری غده تیروئید
  •  اختلالات غدد فوق کلیوی مثل سندروم کوشینگ
  •  کاهش میزان هورمون های جنسی ( استروژن و تستسترون)
  •  اختلالات غده هیپوفیز
  •  پرکاری غدد پاراتیروئید

عوارض پوکی استخوان

شکستگی استخوان، مخصوصا در ستون فقرات یا لگن، جدی ترین عوارض بیماری پوکی استخوان هستند. شکستگی لگن ناشی اغلب ناشی از زمین خوردگی است و عوارض جانبی پس از عمل این نوع شکستگی می تواند منجر به ناتوانی جسمی و حتی مرگ فرد شود.

در بعضی از موارد، شکستگی ستون فقرات حتی در صورتی که زمین نخورده باشید، اتفاق می افتد و استخوان های ستون فقرات (مهره ها) می توانند تا حدی ضعیف شوند که مچاله می شوند و منجر به کمردرد،  کاهش قد و قوز می شوند.

آزمایش سنجش تراکم استخوان فعلاً برای تشخیص پوکی استخوان، دقیقترین روش است

شیوههای تشخیص پوکی استخوان

۱- معاینه جسمانی:

معاینه و سابقه‏ ی پزشکی کمک می‏کند تا مشخص شود آیا در معرض پوکی استخوان هستید یا نه؟ پزشکتان می‏ تواند به شما کمک کند تا برنامه‏ی پیشگیری برای خود تعیین کنید.

۲- پرتوهای X و عکسهای رادیولوژی:

معمولاً برای تشخیص پوکی استخوان از رادیولوژی استفاده نمی‏ شود، ولی گاهی اوقات، وقتی به دلایل دیگری عکس رادیولوژی گرفته می‏ شود، پوکی استخوان را که نسبتاً زیاد باشد هم در فرد مشخص می ‏کنند.

۳- آزمایشهای سنجش تراکم استخوان

انجام این آزمایشها فعلاً برای تشخیص و پی‏گیری درمان پوکی استخوان، دقیقترین روش است. اطلاعات لازم را از پزشکتان بپرسید. این آزمایش؛ معمولاً، ۳ تا ۵ سال یک بار تکرار می‏ شوند تا روند پوکی استخوان و احتمالاً درمان آن مشخص شود. همراه این آزمایش برای بار اول، معمولاً یک سری آزمایشهای عمومی هم از فرد گرفته می‏ شود تا از سلامتش اطمینان یابند.

به هر حال به یاد داشته داشته باشید که تشخیص پوکی استخوان خیلی ساده نیست و در بیشتر موارد وقتی تشخیص داده می‏شود که فرد دچار شکستگی شده است. بنابراین بهترین راه، پیشگیری از بیماری پوکی استخوان است.

درمان پوکی استخوان

اکثر درمان هایی که برای پوکی استخوان انجام می شوند در جلوگیری از کاهش تراکم استخوان و پیشگیری از شکستگی استخوان مفید می باشند. بعضی از انواع پوکی استخوان با رژیم غذایی و تغییرات سبک زندگی قابل مدیریت می باشند.

سایر روش های درمانی استفاده از دارو بوده که باید توسط پزشک تجویز شود. این درمان ها می توانند شامل:

  •  ورزش هایی که باعث تقویت ماهیچه ها می شوند.
  •  ترک سیگار
  •  داروهای درمان پوکی استخوان همچون و همچنین بعضی از انواع هورمون ها
  •  تزریق داروهایی برای خانم ها که خطر شکستگی را کاهش می دهند.
  •  اجتناب از مصرف الکل
  •  مکمل های حاوی کلسیم و ویتامین

 ترک مصرف سیگار یکی از راههای پیشگیری از پوکی استخوان است

پیشگیری از ابتلا به پوکی استخوان

سه عامل برای حفظ سلامت استخوان ها بسیار مهم می باشند، این عوامل شامل دریافت میزان مناسب کلسیم، دریافت میزان مناسب ویتامین D و ورزش منظم هستند. روش های پیشگیری از پوکی استخوان و رعایت این سه عامل مهم شامل:

• دریافت کلسیم کافی، از دریافت میزان کافی کلسیم اطمینان حاصل نمایید. بعضی از تحقیقات این میزان کافی را ۱۰۰۰ میلی گرم در روز برای افراد زیر ۵۰ سال و ۱۲۰۰ میلی گرم در روز برای افراد بالای ۵۰ سال می باشد. این کلسیم را می شود هم از طریق مکمل و هم از طریق بعضی از خوراکی ها تامین نمود.

•  ویتامین D، از دریافت ویتامین D کافی اطمینان حاصل نمایید. بعضی از تحقیقات میزان کافی ویتامین D را ۴۰۰-۸۰۰ IU در روز برای افراد زیر ۵۰ سال و ۸۰۰-۱۰۰۰ IU برای افراد بالای ۵۰ سال می باشد.

•  ورزش، یکی دیگر از راههای حفظ سلامت استخوان ها و پیشگیری از پوکی استخوان ورزش می باشد. ورزش هایی همچون پیاده روی، بالا رفتن از پله، آهسته دویدن، ورزش های راکتی و شنا مفید می باشند.

•  مصرف سویا، چراکه سویا حاوی استروژن گیاهی که برای حفظ سلامت استخوان ها مفید است، می باشد.

نظر یک متخصص:

یک فوق تخصص روماتولوژی گفت: دلایل بسیاری در ایجاد پوکی استخوان نقش دارند، تغذیه نامناسب یکی از دلایل ایجاد پوکی استخوان در افراد است.

دکتر حسین شایان مقدم با بیان اینکه برای جلوگیری از پوکی استخوان باید از سنین کودکی مصرف شیر، لبنیات و انجام ورزش‌های مناسب جدی گرفته شود، گفت: برخی باید بعد از سن یائسگی علاوه بر مصرف شیر و لبنیات از قرص‌ها و مکمل‌های کلسیم و ویتامین دی استفاده کنند.

وی افزود: ۷۰ تا ۸۰ درصد پوکی استخوان علت ژنتیک دارد؛ فردی که پدر و مادرش دچار پوکی استخوان و شکستگی هستند، بیشترین خطر را در زمینه پوکی استخوان دارد. ضمن آنکه زنان پس از سن یائسگی و مردان بعد از سن ۵۰ سالگی در معرض خطر پوکی استخوان قرار دارند.

دکتر شایان مقدم با بیان اینکه پوکی استخوان در زنان شایع‌تر است، افزود: این هم به دلیل تغییرات هورمونی است. هورمون استروژن که در زنان در سنین قبل یائسگی وجود دارد، باعث ساخت استخوان می‌شود که بعد از سن یائسگی این هورمون وجود ندارد و فرد دچار کاهش تراکم استخوان و یا به عبارتی پوکی استخوان می‌شود.

این فوق تخصص روماتولوژی با بیان اینکه دیده شده فرد بعد از پنج یا ۱۰ سال اول بعد از یائسگی، ۳۰ درصد تراکم استخوان را از دست می‌دهد، بیان کرد: ورزش نکردن، مصرف سیگار و الکل، برخی بیماری‌ها و برخی داروها علل دیگری هستند که باعث پوکی استخوان می‌شوند.

وی عنوان کرد: انجام فعالیت‌های ورزشی و پیاده‌روی در پیشگیری از ابتلا به پوکی استخوان مفید است. همچنین بعد از ابتلای فرد به این بیماری، ورزش می‌تواند در جلوگیری از زمین خوردن فرد کمک کند.

این مطلب را با دوستان خود به اشتراک بگذارید
ایمیل
تلگرام
اینستاگرام
فیسبوک
گوگل پلاس
تویتر
آپارات

درباره ی مدیر سایت

همچنین ببینید

خواص فوق العاده گریپ فروت برای سلامتی

چکیده: گریپ فروت میوه ای است که دارای فیبر زیاد و کالری کم بوده و …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Share This