خواص درمانی دود ناشی از سوختن عود

چکیده:

از نظر طب سنتی ، عود های گیاهی علاوه بر ایجاد بوی خوش به علت خواص بسیارشان استفاده می‌شوند و به همین سبب عود و رایحه درمانی همیشه با هم همراه بوده‌اند.

بسیاری از گیاهان و علف‌های دارویی به خودی خود بویی ندارند و باید حتما سوزانده شوند. قدیمی‌ترین منابع مربوط به گیاه درمانی و عود به وداهای هندی باز می‌گردد و بودایی‌ها نیز در طب آیوراودا از عود به‌عنوان وسیله‌ای معجزه‌گر استفاده می‌کنند.

بطورکلی عود‌ها اگر طبیعی باشند، از چوب‌های خام، علف‌های خرد یا پودر شده تهیه می‌شوند یا حتی به شکل مایع از روغن‌های گیاهان هستند. در گذشته بطور سنتی از صمغ و کندر و چوب‌های خوشبو مثل چوب صندل، شاخه‌های ماسالا، چوب خیزران، پوست درختان، دانه‌ها، ریشه‌ها، علف‌ها و گل‌ها عود ساخته می‌شد که مشهورترین آن‌ها همان کندر و صمغ بود.

علاوه بر این تعدادی از گیاهان دارویی نیز برای بوی خوش مورد استفاده قرار می‌گرفتند که در دو دسته جای داشتند؛ دسته اول به طور طبیعی معطر بوده که به عنوان مثال می‌توان گل نرگس، لیمو و مرزنجوش را نام برد. دسته دوم حتماً باید فرآوری می‌شدند و به صورت عود دربیایند که مشک و عنبر از آن دسته هستند.

عود در فرهنگهای مختلف جهان

دود کردن عود از معابد چین و هند آغاز شد و درست کردن عود یک هنر مذهبی به شمار می‌رفت.  قدیمی‌ترین منابع مربوط به عود به ودا‌های هندی باز می‌گردد. بودائیان عود را برای دور کردن ارواح پلید و انرژی‌های منفی موجود در محیط استفاده می‌کردند.

در طب آیوراودا به عود وسیله‌ای معجزه‌گر می‌گفتند. آیین‌های شیتو در ژاپن نیز از عود به عنوان عطری مذهبی استفاده می‌کردند و استفاده می‌کنند. در یونان باستان در اوایل قرن هشتم قبل از میلاد مسیح عود دود می‌کردند و بیشتر از آنکه برای خوشبو کردن هوا و آروماتراپی استفاده شود؛ در کنار گیاه‌درمانی مطرح بوده است.

کتیبه‌ای مصری متعلق به ۱۵۳۰ سال قبل از میلاد مسیح استفاده از عود را ذکر کرده است. ایرانیان از قدیم الایام عود را به عنوان خوشبوکننده و ضدعفونی‌کننده هوا می‌سوزاندند و گاهی با آن بخور می‌گرفتند. به احتمال زیاد این عود به صورت پودر بوده است.

حتما بخوانید:
خواص و فواید بوها و رایحه های مختلف

انواع عود کدامند

عود‌ها در شکل‌ها و بسته‌بندی‌های مختلف در بازار وجود دارند. بطورکلی عود‌ها اگر طبیعی باشند، از چوب‌های خام، علف‌های خرد یا پودر شده تهیه می‌شوند یا حتی به شکل مایع از روغن‌های گیاهان هستند. در گذشته بطور سنتی از صمغ و کندر و چوب‌های خوشبو مثل چوب صندل، شاخه‌های ماسالا، چوب خیزران، پوست درختان، دانه‌ها، ریشه‌ها، علف‌ها و گل‌ها عود ساخته می‌شد که مشهورترین آن‌ها همان کندر و صمغ بود.

علاوه بر این تعدادی از گیاهان دارویی نیز برای بوی خوش مورد استفاده قرار می‌گرفتند که در دو دسته جای داشتند؛ دسته اول به طور طبیعی معطر بوده که به عنوان مثال می‌توان گل نرگس، لیمو و مرزنجوش را نام برد. دسته دوم حتماً باید فرآوری می‌شدند و به صورت عود دربیایند که مشک و عنبر از آن دسته بودند. در حال حاضر عود‌ها انواع بسیار گسترده‌ای دارند. صندل سرخ و سفید، عود صلیب، عود مشک، عنبر، کندر، لیمو، سیب سبز، رز، بابونه، رزماری، اسطوخودوس، نعناع، یاسمین، زنبق و یاس کبود از مشهورترین عود‌های موجود در بازار هستند.

کاربردهای بوی سوختن عود در طب سنتی

تحقیقات گسترده دانشمندان، پزشکان و بزرگان طب سنتی روی عود نشان می‌دهد که روایح مطبوع موجود در عود، فرد را فعال تر و سر زنده‌ تر ساخته و باعث ارتباط شخص با درون خود شده و همچنین باعث ایجاد و ارسال پیام‌های عصبی در مغز و کل سیستم عصبی و دریافت واکنش‌های مثبت می‌شود.

سوزاندن عود خود به تنهایی یکی از درمان‌های اثربخش برای جلوگیری و رفع استرس، ایجاد آرامش و تمدد اعصاب، رفع خستگی و بسیاری از بیماری‌های دیگر است. سوزاندن عود باعث دور شدن امواج و انرژی‌های منفی موجود در محیط می‌شود.  رایحه درمانی، قدمتی افزون بر۵ هزار سال دارد و رومیان و مصریان از آن به‌عنوان ماده ضد عفونی کننده، ضد باکتری و دارویی برای درمان زخم کمک می‌گرفتند.

ترکیبات معطر طبیعی گل‌ها و گیاهان که درعود یافت می‌شود، از طریق مژک‌های موجود در بینی وارد سیستم لیمبیک مغز و قسمت مخاطی هیپوتالاموس شده و با تحریکات اعصاب بویایی این قسمت که مسئولیت احساسات، تنفس، ضربان قلب، غدد درون ریز و حافظه و یادگیری را بر عهده دارد، تاثیر قابل توجهی بر روحیات و خلق و خو می‌گذارد.

عصاره معطر گیاهان موجود در عود به دلیل ساختار تشکیل دهنده شان که معمولا شامل آلدئیدها، کتون‌ها و استرهاست، نقش بسزایی در سلامت جسم و ذهن دارند که البته هریک از رایحه‌ها خاصیت ویژه‌ای دارند.

برخی گیاهان مثل اسطوخودوس که حاوی آلدئیدها هستند اثرات ضد التهابی داشته و آرام بخش و ضد ویروس هستند، برخی دیگر از عصاره‌ها مثل یاسمن، مشک و رز و لیمو باعث هوشیاری و افزایش تمرکز و یادگیری می‌شود.

رایحه درمانی توسط عود یکی از بی‌خطرترین، کم هزینه ترین، ارزان ترین و اثر بخش ترین متدهای درمانی است یعنی برای انجام آروماتراپی (رایحه درمانی) در خانه به راحتی می‌توان از سوزاندن عود استفاده کرد و عودهای مختلف با روایح متفاوتی که دارند علاوه بر خوشبو کردن محیط کارهایی خاص خود را نیز انجام می‌دهند.

مضرات عود 

پژوهش‌های مختلفی بیانگر ضررهای مختلف دود ناشی از عود یا استنشاق آن میباشد که عبارتند:

•  در سنگاپور طی بررسیهایی که روی بزرگسالان انجام شد ، نشان داد که استفاده بلندمدت از عود می‌تواند احتمال ابتلا به سرطان سلول سنگ‌فرشی ریه را افزایش بدهد.
•  بررسیهایی در عمان روی کودکان انجام شد و نشان داد که سوزاندن عود می‌تواند خِس خِس سینه در کودکان مبتلا به آسم را افزایش بدهد. دقت کنید که سوزاندن عود باعث بوجود آمدن آسم نمی‌شود اما می‌تواند وضعیت مبتلایان را بدتر کند.
• تحقیقاتی در چین روی بزرگ‌سالان انجام شد و نشان داد که سوزاندن عود می‌تواند نقش مهمی در افزایش خطر ابتلا به فشار خون بالا داشته باشد.