دوا درمون معرفی گیاهان داروئی
| چکیده: |
| گیاه پیشوک که به آن جو قاسم یا Netted Saffron و زعفران وحشی یا زعفران کوهی نیز گفته میشود ، به شکل غدههای کروی هستند که از شبکهای فیبری به رنگ قهوهای روشن پوشیده شده است. پیشوک یا جو قاسم بو و رایحهای ندارد و طعم آن تند است. نام علمی پیشوک ، Crocus Haussknechtii Boiss بوده و از تیره زنبقیان است. |
گیاه پیشوک نوعی زعفران کوهی یا صحرایی و وحشی بومی کشور ایران است. زعفران وحشی یا جو قاسم به زعفران معمولی شباهت بسیار دارد و فصل گلدهی آن اسفند، فروردین و اردیبهشت ماه است.
گلهای پیشوک از رنگ سفید تا آبی پررنگ هستند و وجود خامه منقسم به سه شاخه قرمز و روشن علامت مشخصه است. از جو قاسم به صورت سرخ کرده و یا جوشانده به عنوان مادهای غذایی و همچنین تقویت کننده و ضد روماتیسم مصرف سنتی دارد. از دیگر نامهای “پیشوک” میتوان به مواردی مانند “جوقاسم” ، “چیدم” ، “کچل اوغلان” ، “گل خیارو” و “زعفران وحشی” اشاره کرد. گفتیم پیشوک بومی ایران است و در استانهای ایلام، زنجان، کرمانشاه، چهارمحال و بختیاری، مرکزی،لرستان، کردستان، همدان وجود دارد. در ادامه به بررسی بیشتر جو قاسم میپردازیم. در این مطلب به بررسی مواردی از جمله خواص پیشوک، خواص دارویی و درمانی جو قاسم، طریقه مصرف پیشوک، ارزش غذایی پیشوک و در نهایت عوارض این گیاه خواهیم پرداخت.
.
خواص پیشوک
پیشوک یا زعفران وحشی منبعی غنی از پروتئین و مواد معدنی مانند کلسیم، فسفر، آهن، سدیم، پتاسیم، ویتامینها مانند ویتامین B1، ویتامین B2 و ویتامین B3 است و مقدار کمی آرسنیک دارد. جو قاسم یا زعفران وحشی خواص و فوایدی برای سلامت بدن دارد که در ادامه به آن میپردازیم.
ارزش غذایی پیشوک
مواد و ترکیبات شیمیایی موجود در صد گرم از جو قاسم یا زعفران وحشی به صورت زیر است:
- آب : یازده گرم
- پروتئین: هشت گرم
- مواد نشاستهای: هفتاد و هشت گرم
مواد معدنی
- کلسیم : شانزده میلی گرم
- فسفر : صد و هشتاد و نه میلی گرم
- آهن: دو میلی گرم
- سدیم: سه میلی گرم
- پتاسیم: صد و شصت میلی گرم
- ویتامین ب ۱ : ۰/۱۲ میلی گرم
- ویتامین ب ۲ : ۰/۰۵ میلی گرم
- ویتامین ب ۳: ۳ میلی گرم
- آرسنیک : به مقدار بسیار کم
خواص دارویی و درمانی پیشوک
پیشوک یا زعفران وحشی در کنار طعم دادن به غذا، خواص و فوایدی برای سلامت بدن نیز دارد. زعفران وحشی دارای ویتامین C است. ویتامین C از جمله ویتامینهای ضروری و مهم در تقوست سیستم ایمنی بدن است و موجب تحریک سیستم دفاعی و ایمنی بدن انسان برای تولید گلبولهای سفید میگردد که خط مقدم دفاعی بدن در برابر بیماریها و عوامل میکروبی و ویروسی است.
علاوه بر این ویتامین C یا اسید آسکوربیک برای تولید کلاژن نیز ضروری و مهم است. کلاژن برای تولید سلولهای جدید در ترمیم زخم، جراحت، رشد عضله، ترمیم رگهای خونی و تولید بافت، ضروری است. جو قاسم دارای اثر مسکن برای تسکین درد است. زعفران وحشی یا جو قاسم را با شیر ترکیب کرده و گرم کنید و پیش از خواب مصرف کنید تا خوابی راحت داشته باشید. قاعده آور بودن، تقویت قوای جنسی و تقویت حافظه و یادگیری از دیگر خواص پیشوک یا زعفران کوهی است. همچنین پیشوک از بروز تومورهای پوستی پیشگیری می کند و دردهای آرتریت را تسکین می بخشد.
حتما بخوانید:
خواص سبزی های کوهی فصل بهار
زعفران وحشی میتواند موجب رفع و از بین رفتن خونریزیهای بعد از زایمان شود. پیشوک دارای خواص ضد التهابی بوده و با ماساژ دادن لثه با آب زعفران وحشی التهاب و زخم دهان را از بین میرود. از بین بردن استرس و اضطراب و خاصیت آرامش بخشی از دیگر فواید جو قاسم است.
طریقه مصرف گیاه پیشوک
طریقه مصرف پیشوک یا زعفران وحشی به این صورت است که باید ابتدا جو قاسم را به خوبی تمیز کرده و سپس با روشهای مختلفی از آن استفاده کرد.
•روش اول طریقه مصرف پیشوک
در این روش از مصرف پیشوک یا زعفران وحشی باید پس از تمیز کردن پیشوک آن را همراه با مقداری آب در قابلمه ریخته و بپزید یا به اصطلاح آبپز کنید. سپس این پیشوک آبپز شده را همراه با پیاز داغ کوبیده و مصرف کنید.
•روش دوم طریقه مصرف پیشوک
در این روش از مصرف پیشوک پس از تمیز کردن آن از غده خام آن استفاده میکنند.
•روش سوم از طریقه مصرف پیشوک
در این روش نیز پس از تمیز کردن پیشوک یا زعفران وحشی شان را آب پز کرده و با با کمی نمک آن را میل میکنند.
•روش چهارم طریقه مصرف پیشوک
پس از تمیز کردن پیشوک، غده تمیز شده را روی آتش کباب میکنند.
مضرات گیاه پیشوک
تاکنون در رابطه با عوارض یا مضرات استفاده از پیشوک گزارشی دریافت نشده است. با اینوجود لازم است در مصرف هر ماده غذایی حد تعادل را رعایت نمود تا از آسیب به بدن جلوگیری کند. جو قاسم خواص بسیاری دارد و از آنجایی که دارای فیبر و آب است، میتواند به لاغری افراد کمک کند. به دلیل خواص آن لازم است در رژیم غذایی از آن استفاده کنیم که روشهای متفاوتی برای استفاده از جو قاسم در رژیم غذایی ذکر کردیم؛ اما نباید آن را بیش از حد مصرف نمود. هر ماده غذایی را چنانچه به میزان کافی مصرف کنیم، میتوانیم از خواص آن بهرهمند شویم و چنانچه بیش از حد مورد نیاز مصرف گردد، سبب چاقی و آسیبهای دیگر به سلامتی افراد میشود. این حد تعادل را میتوان در یک رژیم غذایی اصولی و سالم پیدا نمود.
